TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Şeker, bilimsel çalışmaların etik ilkeler çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini savunarak yapay zekânın akademik hayata etkilerinden üniversitelerin toplumsal sorumluluklarına kadar çeşitli konulara değindi.
Etik ilkeler ve akademik sorumluluk
Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık üzerine kurulması gerektiğini belirtti. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının, bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin ve üretilen bilginin toplumsal fayda sağlayacak biçimde kullanılmasının akademik sorumluluğun temel unsurları olduğunu ifade etti. Akademisyenlerin yalnızca bilgi üretmekle yetinmeyip mesleki gelişimlerini sürdürmeleri gerektiğini de vurguladı.
Yapay zekâ ve akademik dürüstlük
Yapay zekâ teknolojilerinin hızla gelişmesinin etik, hukuki ve toplumsal sorunları beraberinde getirdiğini kaydeden Şeker; kaynak gösterilmeden yapay zekâ çıktılarının kullanılmasını, güvenilir olmayan kaynakların ortaya çıkmasını ve yapay zekâ desteğinin şeffaf biçimde belirtilmemesini akademik dürüstlük açısından önemli sorunlar olarak nitelendirdi. Yapay zekânın destekleyici bir araç olduğunu, bilimsel ürünün doğruluğundan ise araştırmacının sorumlu olduğunu belirtti. İnsan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin ve hesap verebilirliğin bu teknolojilerde gözetilmesi gerektiğini de ekledi.
Üniversitelerin işlevi ve Türkiye’nin bilim vizyonu
Şeker, üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı olmak üzere üç temel işlevi bulunduğunu hatırlattı. Değişen bilimsel koşullara uyum sağlanması, eğitimde niteliğin korunması ve nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesinin önemine dikkat çekti. Türkiye’nin geleceğinin bilim, teknoloji ve akademi alanlarındaki nitelikli çalışmalarla şekilleneceğini ifade eden Şeker, araştırmacıların desteklenmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuç alınması gerektiğini söyledi. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasında iş birliğinin güçlendirilmesinin de bilimsel etkiyi artıracağını belirtti.
TÜBA’nın destek programları
Konuşmasında Şeker, TÜBA’nın bilimsel çalışmaları desteklemeye yönelik programlarına dair bilgi verdi. Bu kapsamda Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi’ni anlattı. Genç bilim insanlarının desteklenmesi, bilimsel terminolojinin geliştirilmesi ve uluslararası bilim diplomasisinin güçlendirilmesi yönündeki faaliyetlere de değindi.
Şeker, konuşmasını bilim insanlarının bilgi üretirken etik ilkeleri gözetmesi, sürekli öğrenmeye açık olması ve bilimsel birikimi toplum yararına kullanması gerektiği vurgusuyla tamamladı.
